4. Oplossingsstrategie

De oplossingsstrategie van het GIS-platform is gericht op het leveren van een centrale, veilige, beheersbare en toekomstvaste geo-informatievoorziening voor Rijkswaterstaat. De strategie geeft invulling aan de kwaliteitsdoelen uit hoofdstuk 1 en de architectuurbeperkingen uit hoofdstuk 2.

De architectuur sluit aan op de uitgangspunten van de Rijkswaterstaat Enterprise Architectuur (REA), de Rijkswaterstaat ICT Strategie en de geldende security- en cloudkaders.

4.1 Platformbenadering

Het GIS-platform wordt ingericht als een centrale platformvoorziening waarop meerdere organisatieonderdelen, projecten en toepassingen kunnen worden aangesloten.

Door functionaliteit, infrastructuur en beheer centraal aan te bieden wordt hergebruik bevorderd en wordt versnippering van GIS-voorzieningen voorkomen.

Deze aanpak draagt bij aan:

• standaardisatie van geo-functionaliteit;
• efficiënter beheer;
• verlaging van de totale beheerlast;
• consistente dienstverlening;
• versnelde onboarding van nieuwe afnemers.

4.2 Servicegebaseerde architectuur

Het GIS-platform volgt een servicegeoriënteerde architectuur waarbij geo-informatie en GIS-functionaliteit primair worden ontsloten via services.

Services vormen het technische contract tussen aanbieders en consumenten van geo-informatie. Directe database-toegang door afnemers wordt vermeden.

Hierdoor ontstaat:

• losse koppeling tussen systemen;
• betere beheersbaarheid;
• betere beveiliging;
• eenvoudiger lifecycle management;
• grotere interoperabiliteit.

Dit uitgangspunt geldt zowel voor reguliere GIS-diensten als voor gegevensverwerking en integraties met voorzieningen zoals FME.

4.3 Federated GIS-architectuur

Binnen het GIS-platform wordt een federated ArcGIS Enterprise-architectuur toegepast.

Nieuwe GIS-diensten en applicaties worden uitsluitend gerealiseerd op basis van federated ArcGIS Servers die zijn gekoppeld aan Portal for ArcGIS. Bestaande non-federated implementaties worden waar mogelijk gemigreerd.

Deze keuze ondersteunt:

• centrale authenticatie en autorisatie;
• ondersteuning van eHerkenning en moderne IAM-protocollen;
• een uniforme beveiligingsarchitectuur;
• vermindering van beheercomplexiteit;
• aansluiting op toekomstige ArcGIS-platformontwikkelingen.

Door één architectuurvariant als standaard te hanteren wordt de beheerbaarheid verhoogd en worden toekomstige migraties vereenvoudigd.

4.4 Identity & Access Management

Authenticatie en autorisatie worden centraal afgehandeld via de Rijkswaterstaat IAM-voorzieningen.

Het GIS-platform sluit aan op de daarvoor beschikbare bouwstenen en ondersteunt federatieve authenticatie en Single Sign-On.

Uitgangspunten hierbij zijn:

• centraal identiteitsbeheer;
• toepassing van het least-privilege-principe;
• aansluiting op Security by Design-principes;
• ondersteuning van interne en externe identiteiten;
• uniforme toegang tot GIS-diensten en applicaties.

4.5 Dataplatformstrategie

Voor opslag van geo-informatie wordt gebruikgemaakt van enterprise geodatabases op basis van PostgreSQL en Oracle, waarbij PostgreSQL sterk de voorkeur heeft.

Binnen het platform wordt gestreefd naar toepassing van open standaarden en maximale interoperabiliteit. Waar mogelijk hebben open en database-native voorzieningen de voorkeur boven productspecifieke implementaties.

De huidige platformimplementatie maakt echter op onderdelen nog gebruik van Esri-specifieke voorzieningen, waaronder ST_GEOMETRY. Toekomstige ontwikkelingen worden beoordeeld op hun bijdrage aan interoperabiliteit, beheerbaarheid en beperking van vendor lock-in.

Daarnaast worden gedeelde geodatabases als standaard toegepast. Dedicated databases worden uitsluitend ingericht wanneer hiervoor een aantoonbare functionele, technische of organisatorische noodzaak bestaat.

4.6 Beschikbaarheidsstrategie

Bij de inrichting van het GIS-platform is bewust niet gekozen voor een platformbrede hoogbeschikbare (HA) architectuur.

In plaats daarvan wordt beschikbaarheid gerealiseerd door:

• klantsegmentatie;
• gescheiden platformomgevingen;
• isolatie van workloads;
• operationele herstelprocedures binnen afgesproken hersteltijden.

Deze aanpak biedt een betere balans tussen beschikbaarheid, kosten, prestaties, beheerbaarheid en architectuurcomplexiteit.

Voor specifieke componenten kan aanvullend fault-tolerant ontwerp worden toegepast wanneer de functionele noodzaak daarvoor aanwezig is.

4.7 Automatisering en Lifecycle Management

Het GIS-platform is ingericht op een hoge mate van automatisering gedurende de volledige levenscyclus.

Deployments worden zoveel mogelijk geautomatiseerd uitgevoerd via scripts, pipelines en task-runners. Hierdoor worden configuratiedrift, foutgevoeligheid en afhankelijkheid van individuele beheerders beperkt.

De automatiseringsstrategie ondersteunt:

• reproduceerbare omgevingen;
• geautomatiseerde deployments;
• geautomatiseerd testen;
• snellere lifecycle management-cycli;
• verbeterde auditability;
• lagere operationele beheerlast.

Daarnaast wordt lifecycle management primair gestuurd door actuele en stabiele productreleases in plaats van uitsluitend door End-of-Life of End-of-Support momenten.

4.8 Cloud- en samenwerkingsstrategie

Voor externe samenwerking wordt per toepassing een afweging gemaakt tussen SaaS- en on-premise voorzieningen.

Bij deze afweging worden onder andere betrokken:

• informatiebeveiliging;
• privacy;
• compliance;
• digitale soevereiniteit;
• integratiecomplexiteit;
• beheerbaarheid;
• kosten.

Toepassing van SaaS-oplossingen is mogelijk wanneer deze voldoen aan de Rijkswaterstaat- en rijksbrede cloudkaders en de daarvoor vereiste cloudtoets positief is doorlopen.

Voor externe samenwerking kan gebruik worden gemaakt van SaaS-oplossingen zoals ArcGIS Online wanneer dit de meest passende oplossing vormt.

4.9 Gebruik van standaard bouwstenen

Waar mogelijk wordt gebruikgemaakt van bestaande Rijkswaterstaat- en Rijksbrede voorzieningen en bouwstenen.

Voorbeelden hiervan zijn:

• IAM-bouwstenen;
• integratievoorzieningen;
• logging- en monitoringvoorzieningen;
• securityvoorzieningen;
• geo-gerelateerde voorzieningen zoals PDOK en het Nationaal Georegister.

Hierdoor wordt aangesloten op bestaande beheerorganisaties, expertise en architectuurkaders.

4.10 Toekomstige platformontwikkeling

De huidige architectuur vormt de gerealiseerde situatie van het GIS-platform.

Bij nieuwe architectuurkeuzes wordt rekening gehouden met de strategische ontwikkeling richting containerisatie, cloud-native dienstverlening en platformstandaardisatie.

Nieuwe investeringen en uitbreidingen dienen een toekomstige migratie naar een OpenShift-gebaseerd platform niet onnodig te belemmeren.

De gekozen oplossingsstrategie met servicegebaseerde integratie, federated architectuur, centrale IAM-voorzieningen en vergaande automatisering vormt hiervoor een belangrijk fundament.